×

منوی بالا

منوی اصلی

دسترسی سریع

اخبار سایت

true
true

ویژه های خبری

false
true
true
اختصاصی فینیکس / یادداشت‌های امیر گنجوی درباره فیلم‌های جشنواره ساندنس ۲۰۲۰ (شماره ۴)

در جشنواره ساندنس امسال فیلم‌های مختلفی وجود دارند که در آن‌ها داستانی را می‌بینیم که در سابق برای قهرمان سفیدپوست دیده بودیم و حالا قهرمان آن داستان‌ عوض شده است. قهرمانش به طور مثال یک زن شده است، یا قهرمانش آدم‌هایی شده‌اند از قومیت‌های غیر آمریکایی، به طور مثال قومیت‌های آفریقایی یا قومیت‌های آسیایی.  فیلم Sylvie’s Love  نمونه مشابهی است و بیینده را یاد فیلم‌هایی مثل West Side Story یا Love Story می‌اندازد. یک داستان عاشقانه مابین دو فرد سیاه پوست که در دهه ۶۰ آمریکا رخ می‌دهد، در دوره‌ای که انقلاب جنسی در حال رخ دادن است و بسیاری از معیارهای مربوط به خانواده تغییر پیدا کرده‌اند. ما در این بستر داستان عاشقانه‌ای را می‌بینیم بین یک موسیقی‌دان مرد و یک زن که لوازم فروش موسیقی دارد. داستان عاشقانه‌ای بین آنها شکل می‌گیرید و می‌توانیم ببینیم که در طول پنج سال عشق آنها به چه شکل جلو می‌رود. زمان‌هایی به هم نزدیک هستند و زمان‌هایی از هم دورند. تماشای این فیلم‌ها  جذابیت‌های خاص خودش را دارد، بازی‌های فیلم خیلی جذاب و گیراست، سناریو خیلی خوب نوشته شده و فضا و حال و هوای موسیقی الهام بخش زییایی. تمام این‌ها فیلم را دلپذیر کردند اما از طرف دیگر سوالی که برای آدم ایجاد می‌شود این است که اگر قرار است ما واقعا در سینما یک تغییر بنیادی و جنسیتی داشته باشیم، آیا این انقلاب فقط این است که ما همان داستان‌هایی را که در قدیم قهرمان‌هایش  یک مرد سفیدپوست بود را به همان شکل در فیلم بیاوریم و فقط جنسیت و قومیت قهرمان‌هایش را عوض کنیم؟ چون اگر این اعتقاد را داریم که در آن تفکر و نژاد مرد سفیدپوست یک حس برتری‌طلبی وجود داشته، این نحوه نگرش باید در ساختار داستانی که می‌گوید هم تاثیر داشته باشد. اگر از همان داستان و ساختار استفاده می‌کنیم و فقط قهرمان‌ها را عوض می‌کنیم، می‌توانیم بگوییم که ما با فرمی از «سفیدسازی» تفکرات در سینما روبرو هستیم. همان استعماری را که حس می‌کنیم در کار یک فرد سفید دیده ایم به همان شکل ان را حفظ کرده ایم ، و بدتر از همه ما آن فرم استعمار را کاملا پذیرفتیم و و انتظار داریم قهرمان‌های جدیدمان هم در همان فرم به رقابت بپردازند و در همان فرم خود را نمایش بدهند. این نوع نگرش غلبه سیاست بر هنر است و باعث می شود ساختار فیلم‌ها بجای اینکه به مباحثی مثل ابتکار اهمیت بدهند، به حاشیه‌ها اهمیت بیشتری دهند، چنین نحوه نگرشی بی خطر نیست.

در جشنواره ساندنس فیلم‌هایی مثل Zola یا Cuties که به وسیله زن‌ها کارگردانی شده‌اند، فیلم‌هایی که دوربین کاملا چشم چرانی را روی بدن زنان دارند (بخصوص فیلم کیوتی که در آن ما با تعداد دختر بچه روبرو هستیم). وقتی این فیلم‌ها را نگاه می‌کنید، احساس می‌کنید با همان حالت‌های استثمار جنسی روبرو هستید، همان نگاه جنسی دوربین نسبت به زن را که در چند سال اخیر بسیار پیرامونش نوشته شده کاملا در این فیلم‌ها می‌بینیم اما با این وجود این فیلم‌ها تحسین شده‌‌اند (سونی پیکچرز کلاسیک حق پخش زولا را برای امریکای شمالی خرید). به نظر دلیل تحسینشان این بوده که کارگردانشان زن بوده. یعنی ما در سینمای این نگاه را در حال بسط دادن هستیم که اگر کارگردان زن باشد، می‌تواند در فیلم‌ بدن زن دیگر را هر نوع خواست نمایش بدهد و هر نوع استثمار جنسی بر بدن زن انجام بدهد و این را بد نمی‌دانیم. اما اگر کارگردان یک مرد در بیاید، همانند اتفاقی که برای فیلم عبدالطیف کشیش افتاد، تماما می‌بینیم که منتقدان با نگاه منفی با فیلم برخورد می‌کنند و درباره این صحبت می‌کنند که این مرد آدم مریضی است، آدمی‌ست که دوربینش چشم‌چران است و مطلب‌ها پیرامون دوران مریض بچگی فرد نوشته می‌شود. این برخوردها بدبینی‌هایی است که در نتیجه جنبش Me Too و همچنین گسترش تفکر ایدنتیتی پالتیکز نسبت به سینما ایجاد شده است. تمام این‌ها را می‌توانیم به عنوان انتقادی جدی به سینمای امروز بنگریم. در سینما انسان‌هایی هم وجود دارند که ماورای جنس خود عمل می‌کنند. در طول تاریخ  مردهایی هم وجود داشتند که برای آزادی جنبش‌های زنان جنگیدند، مبارزه کردند و جان خود را از دست دادند. انسان‌هایی بودند که خودشان گیاه‌خوار نبودند اما برای حقوق محیط‌ زیست جنگیدند. سیاه‌پوست نبودند اما برای حقوق سیاه‌پوست‌ها جنگیدند. این اعتقاد که فقط یک فرد سیاه می‌تواند درباره سیاه‌پوست‌ها فیلم بسازد یا فقط یک زن می‌تواند درباره  زن فیلم بسازد، یا یک یهودی می‌تواند درباره یهودی‌ها فیلم بسازد، ریشه در تفکری غیرانسانی و فاشیستی دارد، تقکری که امیدوار به دست یابی انسان به ازادی در مسیر گردش تاریخی خود نیست.

true
true
true
true

شما هم می توانید دیدگاه خود را ثبت کنید

- کامل کردن گزینه های ستاره دار (*) الزامی است
- آدرس پست الکترونیکی شما محفوظ بوده و نمایش داده نخواهد شد


false